Ücretli İnternet gazetesi boş bir hayal

20 Eylül 2009 - Akşam

Medya patronu Rupert Murdoch, bir yıl içinde tüm gazete ve televizyonlarının İnternet sitelerini paralı yapma hedefini açıklayınca bize de dert oldu, Türk gazetelerinin İnternet versiyonları nasıl paralı olacak tartışmaya başladık.
Oysa Türk basınının, Türk medyasının en son derdi herhalde, İnternet versiyonlarının paralı mı parasız mı olacağı. Bir kere İnternet yayıncılığı Türkiye'de henüz emekleme döneminde. İnternet yayıncılığına Türkiye'de ne ciddi bir yatırım yapan var ne de kafa yoran... Türkiye'nin en çok ziyaret edilen, en iddialı haber sitelerinin haline bir bakın. Kısıtlı olanaklarla, iyi niyetle çabalayanları tenzih ederim, hangisinin sunduğu hangi içeriğe erişmek için beş kuruş veren tek bir kişi çıkar?
Alexa'nın kıytırık ölçümleme sisteminde bir sıra yukarı çıkmak için başvurulan hokkabazlıkları mı parayla satmayı düşünüyorlar İnternet kullanıcılarına? Kapağa seksi bir fotoğraf koyup, tıklandığında açılan 50 fotoğraflık Foto-Galeri'nin içine sakladıkları fotoğraf için mi para isteyecekler ziyaretçilerinden? Yoksa manşete koydukları meraklandırıcı sorulara tıklatıp, o sayfadan bu sayfaya dolaştırma kurnazlıklarına mı para vermesini bekliyorlar okurlarının?
Öte yandan İnternet yayıncılığının başarılı rekabetinden bunalan Murdoch'un kaygılarını da anlıyorum. Reklam pastasının her yıl daha büyük bir dilimini İnternet'le paylaşmaktan, okurların her yıl daha büyük bir bölümünü İnternet sitelerine kaptırmaktan bunalmış, çareyi gazetelerinin, televizyonlarının sitelerini paralı yapmakta arıyor.
Gerçi dediği gibi yapmayı başarırsa, beklediği sonucu alamayacak. İnternet yayıncılığının rekabetinden bunalan basılı gazetelerin kurtuluşu paralı İnternet versiyonlarında araması beyhude.
İş ekonomisinin temel kuralıdır. Marjinal maliyeti sıfır olan ürünler ancak çok özel durumlarda parayla satılabilirler. Bir ürünün maliyeti ister bir adet, ister bir milyon adet tüketilse de aynı kalıyorsa, o ürünün marjinal maliyeti sıfır demektir. Basılı gazetenin marjinal maliyeti örneğin sıfır değildir. Satılan her gazetenin kağıt, baskı, mürekkep ve dağıtım maliyeti vardır. Bir gazete ne kadar çok satarsa, bu maliyetleri de o denli artar. Televizyon yayınlarının ise marjinal maliyeti sıfırdır. Bir programın yapım maliyeti sabittir. O programı ister bir kişi ister milyon kişi izlesin maliyeti artmaz ya da azalmaz. Gazetelerin parayla, televizyon kanallarının ise bedava izlenebilmesinin nedeni budur. TV kanalları parayı izleyicilerinden değil, reklamverenlerinden kazanırlar.
İnternet'te de durum aynı. Hatta İnternet'te paralı yayın yapmak, televizonda ücretli yayın yapmaktan çok daha zor. Nedeni İnternet yayıncılığının sabit giderlerinin de çok düşük olması. İsteyen her kişinin kendi İnternet yayınını fazla bir yatırıma gerek duymadan, neredeyse sıfır maliyetle yapabilmesi. Dolayısıyla Murdoch eğer tüm gazetelerinin, tüm televizyonlarının İnternet versiyonlarını paralı yapmaya kalkışacak olursa, başkalarının veremeyeceği kalitede bir içerik sunması gerekecektir. Bu da herkesin içerik üretebildiği İnternet ortamında çok zor.
Konuyu okurlarla tartıştığımız friendfeed.com/yurtsan sayfasındaki platforma yazan Ömer Ekinci, "Gazeteleri paralı yapmanın ucuna katma değerli servisler eklenebilirse, bu model çalışabilir diye düşünüyorum", demiş.
Haklı. Sinema kanallarının, maç yayınlarının paralı yapılabildiği televizyon yayıncılığında olduğu gibi başkasının veremeyeceği içeriği verebilen sitelerin paralı olması İnternet'te de mümkün. Ancak bunlar çok kısıtlı alanlar. İnternet yayınlarının çok büyük bir yüzdesi ücretsiz olmaya mahkum.
Medya patronları İnternet çağında ayakta kalmak istiyorlarsa, yayınları paralı yapmayı hedeflemek gibi boş işlerle uğraşacaklarına, reklam gelirlerini artırmanın, İnternet reklamcılığını daha etkili hale getirmenin yollarını arasalar hepimiz için çok daha hayırlı olacak.

yurtsan@neobizmedya.com